خواندنی ها پرسش و پاسخ سخن ما فيلسوفان امروز ايران اساتيد فلسفه
اقبال‌ لاهوري‌ : نظام‌ جمهوري‌ مغرب‌، همان‌ ساز كهن‌ است‌ كه‌ در پرده‌هاي‌ آن‌ غير از نواي‌ قيصري‌ نيست‌.     ::    كي‌ يرگكارد : هركس‌ بايد از سروكار داشتن‌ با ديگران‌ مضايقه‌ كند و فقط‌ با خدا و با خودش‌، سخن‌ بگويد.     ::    دكارت‌ : ما بايد اراده‌ خود را محدود كنيم‌ و از حكم‌كردن‌ نا به‌ جا ممانعت‌ به‌ عمل‌ آوريم‌. ما بايد مدعيات‌ شناختي‌ خود را به‌ تصورات‌ واضح‌ و متمايز، محدود سازيم‌.     ::    كانت‌ : اي‌ وظيفه‌! اي‌ نام‌ بزرگ‌ و با شكوه‌ كه‌ بي‌ آنكه‌ با چيزهاي‌ خوشايند و فريبنده‌ همراه‌ شوي‌، توقع‌ اطاعت‌ داري‌.     ::    ابونصر سراج‌ : كلامي‌ كه‌ زبان‌ آن‌ را از وجدي‌ كه‌ از معدن‌ فيض‌ به‌ دل‌ افاضه‌ شده‌، بيان‌ كند، اين‌ كلام‌ شبيه‌ و نزديك‌ به‌ دعوي‌ باشد، جز اينكه‌ اهل‌ اين‌ وجد، آزموده‌ و محفوظ‌ از خطا باشد.     ::    برديايف‌ : تجربه‌گرايي‌ يعني‌ تسليم‌شدن‌ به‌ سلطه‌ي‌ جهان‌ و تاريخ‌ و انطباق‌ با انسان‌ ميان‌ مايه‌؛ و به‌ انسان‌ و آراء او، رنگ‌ اجتماعي‌ بخشيدن‌ و نابود كردن‌ شخصيّت‌ متمايز خرد.     ::    نيچه‌ : و من‌ سه‌ استحاله‌ي‌ روح‌ را اعلام‌ مي‌كنم‌ كه‌ چگونه‌ روح‌، يك‌ شتر مي‌شود، سپس‌ شتر، شير مي‌گردد و بالاخره‌ به‌ كودكي‌ تبديل‌ مي‌شود.     ::    نيچه‌ : آنچه‌ انساني‌ را والا مي‌سازد، نه‌ شدت‌ احساسهاي‌ والا، كه‌ مدت‌ آنهاست‌.     ::    هراكليت‌ : ما در يك‌ رودخانه‌، هم‌ پا مي‌گذاريم‌ و هم‌ نمي‌گذاريم‌. ما هم‌ هستيم‌ هم‌ نيستيم‌.     ::    بودا : درشت‌ مگو تا نشنوي‌. راستي‌ را كه‌ سخن‌ خشم‌ آلوده‌، رنج‌ آورد، و بر تو نيز همان‌ رسد.
آرشيو کاريکاتور

كانت‌ و هيولايِ ارسطوييِ اشكال‌ قياس‌

كانت‌ معتقد بود كه‌ در ميان‌ اشكال‌ چهارگانه‌ قياس‌ صوري‌ ارسطويي‌ (Sylogism) تنها شكل‌ اول‌ است‌ كه‌ اهميت‌ دارد و شكلهاي‌ ديگر را مي‌توان‌ به‌ شكل‌ اول‌، برگرداند. كانت‌، دستوري‌ كه‌ براي‌ تنها شكل‌ قياس‌ - كه‌ او آن‌ را قياس‌ محض‌ مي‌خواند - چنين‌ است‌: «يك‌ خصيصه‌ B از يك‌ خصيصه‌ C از يك‌ امر A ، خود يك‌ خصيصه‌ از امر A ». و مي‌گويد از اين‌ دستور، جمله‌ (حكم‌) حاصل‌ مي‌شود: 

C داراي‌ خصيصه‌ B هست‌، مثلاً: هرچه‌ عقلاني‌ باشد روحاني‌ است‌
A داراي‌ خصيصه‌ C هست‌، مثلاً: روان‌ انساني‌ عقلاني‌ است‌
پس‌ A داراي‌ خصيصه‌ B هست‌، مثلاً: پس‌ روان‌ انساني‌ روحاني‌ است‌
كانت‌ مي‌گويد كه‌ فقط‌ اين‌ قياس‌ يك‌ قياس‌ محض‌ است‌ و اشكال‌ ديگر قياس‌ در حقيقت‌ يك‌ موشكافي‌ بي‌مورد است‌ و اضافه‌ مي‌كند كه‌ «علم‌ قياس‌ يعني‌ علمِ اشكالِ قياس‌، هيولايي‌ است‌ كه‌ پاهايش‌ از گل‌ است‌ و تقسيم‌بندي‌ اشكال‌ قياس‌ يك‌ ورزش‌ فكري‌ است‌» و مي‌نويسد «اگرچه‌ از هر چهار شكل‌ قياس‌ امكان‌ رسيدن‌ به‌ نتيجه‌ صحيح‌ وجود دارد. اما به‌ جزء در شكل‌ اول‌ اين‌ امكان‌ فقط‌ با استفاده‌ از اختلاط‌ قياس‌ في‌مابين‌ تحقق‌ مي‌پذيرد.»
كانت‌ به‌ علماي‌ منطق‌ مي‌تازد و مي‌گويد «اگر در جايي‌ تيزهوشي‌ بسيار براي‌ امر بي‌فايده‌اي‌ به‌ كار برده‌ شده‌ در همين‌ علم‌ منطق‌ است‌ كه‌ در آن‌ دانشمند نمايي‌ بيش‌ از حد شده‌ و براي‌ هر شكل‌ قياس‌، وجوه‌ مختلف‌ اختراع‌ گرديده‌ و براي‌ هر ضرب‌، نام‌ شگفت‌ و نامأنوسي‌ برگزيده‌ شده‌ و در آن‌ نامها حروفي‌ تعبيه‌ گشته‌ كه‌ داراي‌ معاني‌ رمزي‌ هستند». كانت‌ مي‌گويد «براي‌ من‌ مايه‌ مسرت‌ است‌ اگر چند ساعتي‌ وقت‌ را صرف‌ اين‌ نمايم‌ تا هيولايي‌ را كه‌ سرش‌ در ابرهاي‌ قرون‌ باستان‌ و پاهايش‌ از گل‌ است‌ سرنگون‌ سازم‌» و به‌ طنز مي‌گويد كه‌ «قياس‌ صوري‌ حداقل‌ يك‌ فايده‌ دارد و آن‌ اين‌ است‌ كه‌ خبرگان‌ آن‌ مي‌توانند افراد ناوارد را مغلوب‌ سازند. اين‌ علم‌ درواقع‌ يك‌ نوع‌ ورزش‌ براي‌ اين‌ حضرات‌ شده‌ و هنري‌ است‌ كه‌ ممكن‌ است‌ در بسياري‌ از موارد مفيد باشد ولي‌ به‌ شناخت‌ حقيقت‌ كمكي‌ نمي‌نمايد و از اين‌ جهت‌ بهتر مي‌بينيم‌ كه‌ در اين‌ مورد سكوت‌ اختيار كنم‌».

کد مطلب: 544

     
 
تايپ فارسی تايپ انگليسی
 
  نمايش آدرس ايميل شما به سايرين